هجرت امام رضا(ع) از مدینه به خراسان در آغاز سده سوم هجری، یکی از رویدادهای سرنوشتساز در تاریخ تشیع به شمار میآید. این سفر که به اجبار و در پی سیاستهای خلافت عباسی و دعوت مأمون صورت گرفت، در ظاهر تلاشی برای مشروعیتبخشی به حکومت عباسی بود؛ اما در عمل به نقطه عطفی در گسترش فرهنگ و هویت شیعی در سرزمین ایران تبدیل شد. حضور امام رضا(ع) در مسیر حرکت به خراسان و سپس اقامت ایشان در توس، فرصت بینظیری برای آشنایی مردم این سرزمین با معارف اهلبیت(ع) فراهم آورد و زمینههای عمیقتری از پیوند عاطفی، اعتقادی و فرهنگی میان جامعه ایرانی و مکتب تشیع ایجاد کرد.
در شرایط بحرانی و پرتنش امروز جهان، بهویژه در موقعیتهایی مانند جنگ و ناامنی، بازخوانی سیره امام رضا(ع) میتواند الگویی الهامبخش برای جامعه باشد. رفتار آن حضرت در مواجهه با فشار سیاسی، مدیریت شرایط دشوار، حفظ کرامت انسانی و ترویج گفتوگو و عقلانیت دینی، نشان میدهد چگونه میتوان در دل بحران نیز به تقویت امید، همبستگی اجتماعی و استقامت معنوی پرداخت. از این منظر، هجرت امام رضا(ع) تنها یک رویداد تاریخی نیست، بلکه الگویی زنده برای زیست مؤمنانه و مسئولانه در مواجهه با چالشهای زمانه به شمار میرود. در راستای تبیین این امر با حجتالاسلاموالمسلمین دکتر علی الهیخراسانی، عضو هیئت علمی و سرپرست معاونت ترویج و اجتماعیسازی بنیاد پژوهشهای اسلامی به گفتوگو پرداختهایم که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
به سبک رضوی در شبکه رسانهای فعال باشیم
حجتالاسلام والمسلمین الهی خراسانی با اشاره به سیره امام رضا(ع) در راستای الگوگیری برای مؤمنان فعال در حوزه رسانه، فرهنگ و جهاد تبیین مطرح کرد: اگر به دوره امام رضا(ع) برگردیم، میبینیم شیعه یک جریان پراکنده اما متصل بود؛ آدمهایی در شهرهای مختلف که شاید همدیگر را نمیدیدند، اما از یک «نقشه معنایی مشترک» تغذیه میکردند. امروز نیز همین است. فعالان رسانه، بچههای هیئت و کنشگران فرهنگی شاید در ظاهر جدا باشند، اما اگر به یک روایت مشترک و هدف واحد وصل شوند، تبدیل به یک شبکه زنده میشوند. شباهت اصلی، «اتصال دلها حول یک حقیقت» است، نه صرفاً ارتباطات ظاهری.
ساختن شبکههای مردمی در شرایط جنگ ترکیبی اهمیت دارد
سرپرست معاونت ترویج و اجتماعیسازی بنیاد پژوهشهای اسلامی با اشاره به تأثیرگذاری فراوان و مؤثر حضور مردم در صحنه عنوان کرد: در جنگ ترکیبی، دشمن فقط با سلاح نمیآید؛ با روایت، تصویر، ناامیدی و حتی سبک زندگی میآید. اینجا دیگر ساختارهای رسمی بهتنهایی کافی نیستند. شبکههای مردمپایه مثل رگهای زنده یک پیکرند؛ سریع، انعطافپذیر و صمیمی. وقتی مردم خودشان تولیدکننده محتوا و حامل پیام شوند، مقاومت از یک شعار به یک «جریان زندگی» تبدیل میشود. این یعنی هر خانه، یک سنگر و هر گوشی، یک رسانه.
جوانان، حلقههای زنجیره مقاومت
عضو هیئت علمی دانشگاه با عنوان کردن اهمیت کار جمعی و مشارکت جوانان در همه کشور مطرح کرد: قرار نیست همه، کارهای بزرگ و پیچیده انجام دهند. شبکه از کارهای کوچک اما پیوسته ساخته میشود. یک جوان میتواند با یک کانال محلی، یک حلقه مطالعاتی، یک هیئت خلاق یا حتی تولید چند محتوای ساده اما دقیق، تبدیل به یک گره مهم در شبکه شود. مهم این است که «تنها کار نکند»؛ خودش را به دیگران وصل کند. شبکه یعنی همین اتصالهای کوچک که در کنار هم، یک جریان بزرگ میسازند.
تهدیدها را بشناسیم
در زمانه کنونی و با توجه به شرایطی که در آن به سر میبریم راهبردهایی که با مطالعه زندگی ائمه اطهار(ع) بهخصوص امام رضا(ع) میتوان به آن دست یافت، اهمیت دارد؛ در این راستا حجتالاسلام والمسلمین الهی خراسانی از بزرگترین تهدیدها صحبت کرده و گفت: بزرگترین تهدید، این است که آدم فکر کند «من بهتنهایی کافیام» یا برعکس، «هیچ کاری از من برنمیآید». فردگرایی، شبکه را میشکند و ناامیدی، آن را خاموش میکند. راهحل، بازگشت به کار جمعی و امید واقعی است. باید فضاهایی بسازیم که آدمها همدیگر را ببینند، بشنوند و تجربههایشان را به اشتراک بگذارند. امید هم وقتی زنده میشود که آدم اثر کارش را -حتی کوچک- در زندگی دیگران ببیند.
حرکت جغرافیایی امام رضا(ع)، الگویی مانا
دکتر الهی خراسانی با توجه به عمق اثرگذاری حرکت و هجرت امام هشتم(ع) به سمت ایرانزمین و ایجاد راهی مانا بر قلوب شیعیان ایران زمین، مطرح کرد: هجرت امامرضا(ع) به خراسان فقط یک جابهجایی جغرافیایی نبود؛ یک «شبکهسازی انسانی» بود. در طول مسیر، دلها به هم وصل شدند، گفتوگو شکل گرفت و یک جریان فرهنگی ایجاد شد. امروز هم مناسبتهایی مثل پیادهرویها، اعتکافها و هیئتها اگر فقط به حضور محدود شوند، اثرشان کوتاه است؛ اما اگر تبدیل به بستر ارتباط، گفتوگو و تداوم ارتباطات شوند، میتوانند هستههای واقعی شبکه را بسازند. یعنی آدمها پس از مراسم هم «در کنار هم» بمانند و کار را ادامه دهند.
نظر شما